Regulamin konkursu Sapere aude
REGULAMIN
WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU
„SAPERE AUDE - CYTAT ŁACIŃSKI SZKOŁĄARGUMENTACJI”
Konkurs objęło honorowym patronatem
Stowarzyszenie Edukacji Filozoficznej „Phronesis”
ORGANIZATOR
Organizatorem konkursu jest Szkoła Podstawowa im. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Podkowie Leśnej.
Osobami odpowiedzialnymi za przebieg konkursu są:
- Anna Szymaszczyk – nauczycielka filozofii,
- Jolanta Rybińska – nauczycielka języka polskiego,
- Kinga Gaworska – nauczycielka historii,
- Katarzyna Prądzyńska – nauczycielka języka polskiego.
KONCEPT
Sapere aude – „odważ się być mądrym” – to jedna z najbardziej znanych łacińskich sentencji, przypisywana Horacemu. Z czasem stała się symbolem odwagi w samodzielnym myśleniu, zadawaniu pytań, poszukiwaniu prawdy i formułowaniu własnych sądów.
Wartości, idee, pojęcia i sentencje wywodzące się z kultury starożytnej Grecji i Rzymu przez wieki kształtowały europejską kulturę, filozofię, literaturę, naukę i język. Wiele z nich pozostaje obecnych we współczesnym języku polskim i innych językach europejskich.
Konkurs „Sapere aude – szkoła argumentacji” ma na celu zainteresowanie uczniów łacińskimi sentencjami i zwrotami oraz ukazanie ich znaczenia w kulturze, literaturze i codziennym języku. Konkurs nie ogranicza się jednak do zapamiętywania ich znaczeń. Jego istotnym elementem jest umiejętność myślenia, interpretowania, argumentowania, dostrzegania związków, nie tylko przyczynowo-skutkowych, oraz krytycznego odnoszenia się do przedstawionych tez.
Uczestnicy będą mieli okazję przekonać się, że krótkie łacińskie sentencje mogą stać się punktem wyjścia do rozmowy o przyjaźni, miłości, odwadze, szczęściu, odpowiedzialności, pracy, ludzkich słabościach, wyborach i relacjach z innymi ludźmi.
Konkurs łączy zatem edukację językową, kulturową, literacką i filozoficzną, a przede wszystkim rozwija kompetencje potrzebne do świadomego uczestnictwa w życiu społecznym: samodzielne myślenie, formułowanie sądów, uzasadnianie stanowiska dzięki prowadzeniu rzeczowej argumentacji.
CELE KONKURSU
- Rozwijanie umiejętności samodzielnego i krytycznego myślenia.
- Kształcenie umiejętności argumentowania i kontrargumentowania.
- Rozwijanie umiejętności interpretowania sentencji, powiedzeń i tekstów kultury.
- Przybliżenie uczniom dziedzictwa kultury antycznej.
- Rozwijanie zainteresowania językiem łacińskim i jego obecnością we współczesnym języku polskim i nie tylko.
- Ukazywanie związków pomiędzy językiem, kulturą, literaturą, filozofią i życiem codziennym.
- Zachęcanie uczniów do refleksji nad uniwersalnymi problemami dotyczącymi człowieka i społeczeństwa.
WARUNKI UCZESTNICTWA
Konkurs skierowany jest do uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych z województwa mazowieckiego.
- Zgłoszenie chęci wzięcia udziału w etapie szkolnym konkursu należy przesłać na e-mail: sekretariat@szkola2.pl do 19.02.2027 r.
- Wzór zgłoszenia stanowi załącznik do niniejszego regulaminu.
- Do etapu wojewódzkiego kwalifikują się wszyscy uczestnicy, którzy w etapie szkolnym uzyskali co najmniej 70% punktów możliwych do zdobycia. Protokół Komisji Szkolnej wraz załączonymi skanami prac zakwalifikowanych uczniów należy przesłać na adres sekretariat@szkola2.pl do 8.03.2027 r.
PRZEDMIOT OCENY KONKURSOWEJ
Etap szkolny
Wiedza uczestników sprawdzana jest za pomocą testu przygotowanego i przesłanego do szkół przez Organizatora Konkursu.
Uczeń przygotowujący się do etapu szkolnego powinien:
Znać znaczenie poniższych sentencji:
- Amicus certus in re incerta cernitur – prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie.
- Verba volant, scripta manent – słowa ulatują, pismo pozostaje.
- Vivere militare est – życie jest walką.
- Cogito, ergo sum – myślę, więc jestem.
- Non omnis moriar – nie wszystek umrę.
- Audaces fortuna iuvat – los sprzyja odważnym.
- Memento mori – pamiętaj o śmierci.
- Cognosce te ipsum! – poznaj samego siebie!
- Otium post negotium – najpierw praca, potem odpoczynek.
- Tempus est magister vitae – czas jest nauczycielem życia.
- Hominis est errare – błądzić jest rzeczą ludzką.
- Non omnia possumus omnes – nie wszyscy możemy wszystko.
- Bis dat, qui cito dat – dwa razy daje, kto szybko daje.
- Fortes fortuna adiuvat – śmiałych los wspomaga.
- Si vis amari, ama – jeśli chcesz być kochany, kochaj.
- Gloria in excelsis Deo – chwała Bogu na wysokościach.
- Tolle, ege! – weź, czyta
- Ama, et fac quod vis – kochaj i czyń, co chcesz.
- Pecunianon olet – pieniądz nie śmierdzi.
- Cui bono? – komu to przynosi korzyść? Kto na tym zyskuje?
- Status quo ante – stan wcześniejszy; poprzedni stan rzeczy.
- Veni, vidi, vici – przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem.
- Primus inter pares – pierwszy wśród równych.
- De gustibus non disputandum – o gustach się nie dyskutuje.
- Vitam regit fortuna, non sapientia – życiem rządzi los, a nie mądrość.
- Homo homini lupus est – człowiek człowiekowi wilkiem.
- Manus manum lavat – ręka rękę myje.
- Amor vincit omnia – miłość wszystko zwycięża.
- Errare humanum est – błądzić jest rzeczą ludzką.
- Festina lente – spiesz się powoli.
- Carpe diem – chwytaj dzień.
- Dum spiro, spero – póki oddycham, mam nadzieję.
- Mens sana in corpore sano – w zdrowym ciele zdrowy duch.
- Sapere aude – odważ się być mądrym.
- Gloria victis – chwała zwyciężonym.
2. Umieć wykorzystać je jako argument
3. Umieć podać argument za lub przeciwko prawdziwości sentencji
4. Rozpoznawać i zastosować łacińskie zwroty funkcjonujące we współczesnym języku, w szczególności:
- nota bene – warto zauważyć; nawiasem mówiąc.
- post scriptum - po napisanym (liście).
- pro publico bono - dla dobra wspólnego.
- circa – około, w przybliżeniu
- et cetera - i tak dalej ( i tym podobne)
- ad hoc – doraźnie, naprędce,
- a priori – z góry, na podstawie wcześniejszych założeń,
- a posteriori – na podstawie doświadczenia, faktów,
- ad rem – do rzeczy,
- sensu stricto – w ścisłym znaczeniu,
- de facto – w rzeczywistości,
- ex aequo – na równi, równorzędnie,
- vice versa – na odwrót,
- per se – samo w sobie,
- homo viator- człowiek wędrujący, podróżny, pielgrzym
- con‑templor - obserwuję miejsce uprzednio określone
- status quo – obecny stan rzeczy,
- quasi – jakby, rzekomo,
- mea culpa – moja wina,
- nihil novi – nic nowego
- laudate Dominum - Chwalcie Pana
- anno Domini – w roku Pańskim.
- sic – tak, w ten sposób.
ETAP WOJEWÓDZKI
Etap wojewódzki będzie sprawdzał nie tylko znajomość powyższych zwrotów i sentencji, ale przede wszystkim umiejętność świadomego posługiwania się nimi w procesie argumentowania.
Uczestnik powinien wykazać się:
1. znajomością znaczenia i zastosowania sentencji z I etapu oraz:
- Bis vincit, qui se vincit in victoria – dwukrotnie zwycięża ten, kto pokonuje własne słabości.
- Cum omnibus pacem, adversus vitia bellum – ze wszystkimi pokój, przeciw wadom wojna.
- In lacte matris bibere – pić z mlekiem matki; odpowiednik polskiego „wyssać coś z mlekiem matki”.
- Ignoratio Scripturarum, ignoratio Christi est – nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa.
- Ignorantia legis non excusat – nieznajomość prawa nie usprawiedliwia.
- Bonus vir miser esse nemo potest – żaden dobry człowiek nie może być nieszczęśliwy.
- Non est beatus, esse se qui non putat – nie jest szczęśliwy ten, kto nie uważa się za szczęśliwego.
- Nihil est ab omni parte beatum – nic nie jest pod każdym względem szczęśliwe lub doskonałe.
- Nunquam non miser est, qui quod timeat cogitat – zawsze jest nieszczęśliwy ten, kto myśli o tym, czego ma się bać.
- Aquila non captat muscas – orzeł nie łapie much.
- Faber est quisque suae fortunae – każdy jest kowalem własnego losu.
- Temperata fortuna optima – umiarkowane szczęście jest najlepsze.
- Maximum remedium irae mora est – najlepszym lekarstwem na gniew jest zwłoka.
- Deliberandum est saepe, statuendum semel – należy często się namyślać, ale postanawiać raz.
- Hominus quo doctiores sunt, eo modestiores – im ludzie są mądrzejsi, tym są skromniejsi.
- Aliena nobis, nostra plus aliis placent – cudze podoba się nam, nasze podoba się bardziej innym.
- Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra sunt – cudze wady mamy przed oczami, własne zaś za plecami.
- Cave tibi a cane muto et aqua silente – strzeż się milczącego psa i spokojnej wody.
2. umiejętnością interpretacji sentencji;
3. umiejętnością wykorzystania sentencji jako argumentu;
4. umiejętnością tworzenia kontrargumentu;
5. umiejętnością oceny, czy dana sentencja może mieć charakter uniwersalny;
6. umiejętnością dostrzegania wyjątków od przedstawionej zasady;
7. umiejętnością wykorzystania łacińskich zwrotów we współczesnym kontekście;
8. umiejętnością formułowania własnego stanowiska;
9. umiejętnością logicznego uzasadniania opinii.
STRUKTURA I PRZEBIEG KONKURSU
I etap (szkolny)
Odbędzie się 24 lutego 2027 r. o godz. 10.30
- szkoły potwierdzają chęć udziału, wysyłając mail na adres organizatora do dnia 17 lutego 2027 do godz. 12.00
- Konkurs przeprowadzają nauczyciele wskazani przez dyrektora szkoły na podstawie arkuszy przygotowanych przez Organizatora Konkursu i przesłanych drogą mailową w dniu konkursu do godziny 9.00.
- W przypadku nieotrzymania arkusza prosimy o kontakt telefoniczny 502 585 000
- Czas na napisanie egzaminu: 90 minut.
- Organizator zapewnia klucz odpowiedzi do etapu szkolnego w terminie do 25.02. 2027 r.
- Nauczyciele wyłonią uczniów, którzy w etapie szkolnym uzyskali co najmniej 70% punktów możliwych do zdobycia.
- Protokół Komisji Szkolnej wraz załączonymi skanami prac zakwalifikowanych uczniów należy przesłać na adres sekretariat@szkola2.pl do 8 marca 2027 r.
II etap (wojewódzki)
- Odbędzie się 5 kwietnia 2027 r. o godz. 10:00 w Szkole Podstawowej im. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Podkowie Leśnej, ul. Kościelna 4, 05 – 807. (5 min od stacji WKD Podkowa Leśna Główna)
- Czas na napisanie egzaminu: 90 minut.
ROZSTRZYGNIĘCIE:
W II etapie konkursu prace zostaną ocenione przez Komisję Konkursową powołaną przez Organizatora Konkursu.
Wyniki etapu wojewódzkiego zostaną ogłoszone do 23 kwietnia 2027 r. na stronie internetowej Organizatora Konkursu. Informację o wynikach otrzymają także uczestnicy, opiekunowie i dyrektorzy szkół.
Finaliści konkursu zostaną nagrodzeni, a każdy uczestnik oraz opiekun otrzyma pamiątkowy dyplom.
POSTANOWIENIA KOŃCOWE:
1. Zgłoszenie udziału w konkursie jest jednoznaczne z akceptacją niniejszego regulaminu.
2. Dodatkowych informacji o konkursie udziela: Anna Szymaszczyk tel. 695 884 491, e-mail: anna.szymaszczyk@szkola2.pl.